Global

રશિયન ઓઇલ પર બ્રેક, અરબી ઓઇલ પર એક્સિલરેટર: Ship-to-Ship Transferથી ભારતે કેવી રીતે બદલ્યો Oil Map?

ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય ચેઇનમાં ફરી ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. સપ્ટેમ્બરમાં રશિયન ક્રૂડની આયાત ઘટી, જ્યારે વેસ્ટ એશિયાથી સપ્લાયમાં મોટો વધારો થયો. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના જોખમ વચ્ચે Ship-to-Ship Transfer પણ ક્રૂડ સપ્લાય ચાલુ રાખવા માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યું છે.

desk@kuberanowPublished On : 3 Oct 2026

ships — Russia vs Arab OilAI Generated Image

ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય ચેઇન ફરી એક વખત બદલાઈ રહી છે. સપ્ટેમ્બરમાં દેશની ક્રૂડ આયાત વર્ષના મજબૂત સ્તરોમાં રહી, પરંતુ સપ્લાયર્સના મિશ્રણમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો. રશિયન ક્રૂડનો હિસ્સો ઘટ્યો છે, જ્યારે વેસ્ટ એશિયાના દેશોમાંથી આયાતમાં વધારો થયો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ આસપાસના જોખમ વચ્ચે Ship-to-Ship Transfer પણ ક્રૂડને ભારત સુધી પહોંચાડવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

રશિયન ક્રૂડની આયાતમાં ઘટાડો

સપ્ટેમ્બરમાં ભારતની ક્રૂડ આયાત આશરે 5.3 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી હતી. આ દરમિયાન રશિયન ક્રૂડની આયાત આશરે 1.7થી 1.9 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી હતી. રિપોર્ટિંગ કટ-ઓફના આધારે આ આંકડામાં થોડો ફેરફાર છે, પરંતુ રશિયન ક્રૂડની આયાતમાં સતત બીજા મહિને ઘટાડો નોંધાયો છે. તેમ છતાં રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો વ્યક્તિગત ક્રૂડ સપ્લાયર રહ્યો.

વેસ્ટ એશિયાથી સપ્લાયમાં 74% ઉછાળો

રશિયન ક્રૂડમાં ઘટાડા વચ્ચે વેસ્ટ એશિયાથી ભારતની ક્રૂડ આયાતમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો. સપ્ટેમ્બરમાં વેસ્ટ એશિયાથી આયાત મહિના દર મહિને 74% વધીને આશરે 2.1 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ. આ વધારામાં ખાસ કરીને ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા અને કુવૈતમાંથી વધેલા સપ્લાયનો ફાળો રહ્યો. આ રીતે વેસ્ટ એશિયાએ ઘટતા રશિયન બેરલ્સ વચ્ચે ભારતના ક્રૂડ બાસ્કેટમાં પોતાની હાજરી વધારી.

Ship-to-Ship Transfer બની મહત્વપૂર્ણ કડી

આ સમગ્ર ફેરફારમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું ક્રૂડની લોજિસ્ટિક્સ છે. Gulf suppliers દ્વારા Ship-to-Ship Transferનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. આ વ્યવસ્થામાં ટેન્કર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ક્રૂડ લઈ જઈને Oman અથવા UAE નજીકના તુલનાત્મક રીતે સુરક્ષિત પાણીમાં બીજા ટેન્કરમાં ક્રૂડ ટ્રાન્સફર કરી શકે છે. ત્યારબાદ બીજું ટેન્કર આ ક્રૂડને ભારત જેવા ખરીદદારો સુધી પહોંચાડે છે. આ રીતે ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમો વચ્ચે પણ ક્રૂડનો પ્રવાહ જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

ભારત માટે Energy Diversification કેમ મહત્વનું?

ભારત માટે આ માત્ર રશિયન ક્રૂડને અન્ય સપ્લાયથી બદલવાનો મુદ્દો નથી. ચીન તરફથી વધતી સ્પર્ધા, રશિયન નિકાસને અસર કરતી પરિસ્થિતિઓ તથા વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય અને ટ્રેડ રિસ્કને કારણે ક્રૂડની ઉપલબ્ધતા વધુ મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે.

ભારતની વ્યૂહરચના રશિયા, Gulf અને અન્ય વૈકલ્પિક સપ્લાયર્સ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની બની રહી છે. એટલે કે જ્યાં અર્થતંત્ર અને ઉપલબ્ધતા અનુકૂળ હોય ત્યાં રશિયન ક્રૂડની ખરીદી, જરૂરિયાત મુજબ Gulfમાંથી વધુ આયાત અને સાથે વૈકલ્પિક સપ્લાયર્સ સુધી પહોંચ જાળવી રાખવી. આજના વૈશ્વિક Energy Marketમાં Oil Security માત્ર કિંમતનો મુદ્દો નથી. રૂટ્સ, ટેન્કર્સ, Geopolitics અને સંકટ દરમિયાન સપ્લાય ચાલુ રાખવાની ક્ષમતા પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.